علل خشکی پوست، شیوه‌های درمان و پیشگیری از آن

خشکی پوست چیست؟

خشکی پوست یک مشکل پوستی رایج است و در تمام سنین رخ می‌دهد. این مشکل خیلی جدی نیست، اما گاهی درمان آن سخت است. خشکی پوست ممکن است به بیماری‌های دیگر پوستی یا بیماری‌هایی مانند دیابت، کم کاری یا پرکاری تیروئید، سندرم شوگرن و سوء تغذیه مربوط باشد.

خشکی پوست چه نشانه‌هایی دارد؟

در این مشکل، پوست، ظاهری خشک و بی آب، پوسته‌ پوسته، تحریک شده و ملتهب دارد. اگر پوستتان خشک است، احساس زبری و گاهی درد و خارش را تجربه می‌کنید. البته، در حالت شدیدتر، پوست دچار قرمزی و خارش شدید می‌شود. در نتیجه، ترک‌های عمیقی روی پوست ایجاد می‌شوند که ممکن است خونریزی کنند. همه‌ی اینها از نشانه‌های خشکی شدید پوست است.

ساختار پوست خشک

پوست از بدن ما در برابر عوامل بیرونی و محیطی محافظت می‌کند. پوست ما سه لایه دارد. لایه‌ی زیرین، «هیپودرم» است که از بافت چربی، رگ و عصب تشکیل شده ‌است.

لایه‌ی میانی پوست «درم» نام دارد. این لایه از بافت‌های همبند و الیاف کلاژن، فیبرهای الاستین، رگ‌های خونی، غدد چربی، فولیکول های مو و غدد عرقی تشکیل شده است.‌ لایه‌ی رویی «اپیدرم» است که از کراتینوسیت تشکیل شده است.

سلول‌های سطح پوست در احاطه‌ی لایه‌های لیپید هستند. لایه‌های لیپید از کلسترول، اسیدهای چرب و سرامید تشکیل شده‌اند. لایه‌ی شاخی پوست (بیرونی‌ترین قسمت اپیدرم) وظیفه‌ی آبرسانی به پوست را بر عهده دارد. لیپیدها از تبخیر آب ذخیره شده در پوست جلوگیری می‌کنند.

غدد چربی و عرق که عوامل طبیعی رطوبت رسان پوست هستند با مشارکت در رطوبت رسانی به مواد تشکیل دهنده‌ی پوست به عنوان نگهدارنده‌های درونی رطوبت پوست عمل می کنند.

عوامل تاثیر گذار در نرمی بافت پوست

نرمی بافت پوست به چه عواملی بستگی دارد؟

نرمی بافت پوست به میزان ذخیره‌ی آب آن بستگی دارد. هوای خشک (با رطوبت پایین) احتمالاً یکی از متداول‌ترین علت‌های خشکی پوست است. در خشکی پوست ذخیره‌ی آب پوست به طور مشهودی کاهش می‌یابد. به علاوه، خشکی پوست هنگامی رخ می‌دهد که لیپیدها تخلیه می‌شوند و آب کافی در لایه‌ی شاخی پوست برای عملکرد مناسب آن وجود نداشته باشد.

درماتیت آتوپیک یا اگزما، یک حالت خشکی پوست شایع در کودکان است. در اگزما سطح لیپید در لایه‌ی شاخی پوست کاهش می‌یابد. در نتیجه، کمبود جدی آب در آن رخ می دهد.

پوست بسیار خشک ممکن است، ناشی از اختلالات ارثی به نام ایکتیوز (ماهیاک) باشد. ویژگی‌ این بیماری پوسته پوسته شدن پوست است. این عارضه بیشتر در قسمت پاها و در ماه‌های نخست تولد بروز می‌کند. به علاوه، خشکی پوست ممکن است نشانه‌ی یک بیماری پوستی دیگر مانند اگزمای غیر چرب (استئاتوتیک)، بیماری لیکن پلان و پسوریازیس باشد.

علت خشکی پوست چیست؟

گاهی خشکی پوست علت‌های ساده‌ای دارد. در این موارد، تخلیه‌ی لیپیدها ممکن است به دلیل استفاده از صابون‌های قوی، پوشیدن لباس‌‌های حساسیت زا و دوش گرفتن و حمام کردن طولانی و داغ باشد. یک عامل محیطی مهم خشکی پوست قرار گرفتن درمعرض هوای خیلی گرم یا سرد با رطوبت کم است.

علت خشکی پوست شما می تواند استفاده از کرم مرطوب کننده در زمان اشتباه باشد. زمان درست برای مرطوب کردن پوست دقیقا پس بعد از شستن آن است (وقتی هنوز کاملا خشک نشده). زمانی پوست تان بیشترین میزان رطوبت را دارد که خیس است و هنگامی که پوست تان آبرسانی شده است مرطوب کننده ها بهترین کارایی را دارند.

خشکی پوست اغلب در زمستان‌ها بدتر می‌شود و چند عامل دارد:

در این فصل از سال دما و رطوبت هوا پایین است. همچنین، استفاده از دستگاه‌های گرمایشی هوا را خشک می‌کند و میزان آب لایه‌ی شاخی پوست را می‌کاهد. در طول تابستان نیز قرارگرفتن مداوم در مقابل دستگاه‌های خنک کننده ممکن است همین اثر را به دنبال داشته باشد.

برخی داروها نظیر داروهای مُدر یا رتینوئید‌ها پوست را به طور موقت خشک می‌کنند. در این موارد، معمولاً قطع دارو مشکل خشکی پوست را حل می‌کند. همچنین، در سنین سالخوردگی، در پی عواملی نظیر تغییرات متابولیک و مصرف کمتر مایعات، پوست خشک و نازک می‌شود و حالت ارتجاعی خود را از دست می‌دهد.

عوامل مرتبط با فرآیند پیری پوست نیز حرکت کراتینوسیت‌ها را از لایه‌ی زیرین اپیدرم به لایه‌ی شاخی پوست کاهش می‌دهند، در نتیجه، فعالیت غدد چربی کمتر و پوست خشک می‌شود. افزون بر این، در دوران یائسگی یا کم کاری و پرکاری تیروئید تعادل هومورمون ها از بین می‌رود. این امر نیز ممکن است با خشکی شدید پوست همراه باشد.

چرا باید به متخصص پوست مراجعه کنم؟

اگر پوستتان به شدت خشک و مزمن است حتماً با پزشک متخصص مشورت کنید تا مطمئن شوید به بیماری های پوستی‌ای که در بالا ذکر شد، مبتلا نیستید.

متخصص پوست علت‌ها را ارزیابی و درمان لازم را تجویز می‌کند. معمولاً، بهترین درمان خشکی پوست استفاده ازبهترین مرطوب کننده صورت یا نرم کننده‌های پوست است. اما، پزشک شما ممکن است در صورت لزوم، کرم یا پماد استروئید نیز تجویز کند. در مواردی که خشکی پوست با خارش شدید همراه است و مانع فعالیت های روزانه و خواب می شود. ممکن است آنتی هیستامین تجویز شود.

مراجعه به متخصص پوست

در ادامه، پیشنهادهای ساده‌ای را مطرح می‌کنیم. خیلی مهم است که به این پیشنهادها عمل کنید.

  • مدت زمان حمام کردنتان را کوتاه کنید و ترجیحاً یک دوش سریع بگیرید. حمام طولانی به خصوص با آب داغ چربی‌های طبیعی پوستتان را کاهش می‌دهد. در نتیجه، خشکی پوست شما بدتر می‌شود. پس، به جای آب داغ باید با آب گرم دوش بگیرید. همچنین، حتماً بعد از حمام یا شستن دست‌ها، استفاده از کرم مرطوب کننده را فراموش نکنید.
  • چند بار در روز از کرم‌های مرطوب کننده، نرم کننده‌های پوست یا پمادهای مرطوب کننده استفاده کنید. مرطوب کننده‌ها در درمان خشکی پوست نقشی اساسی دارند. زیرا غشای هیدرولیپیدی پوست را که آب را در خود نگه می‌دارد، بازسازی می‌کنند. معمولاً کرم‌های مرطوب کننده‌‌ای که پس از مصرف به خوبی جذب پوست می‌شوند از درمان‌های دیگر محبوب‌ترند. طبق انجمن پوست امریکا این کرم‌ها از پوست آسیب دیده و حساس محافظت و آن را نرم و صاف می‌کنند. همچنین، لیپیدهای طبیعی پوست را حفظ می‌کنند و مانع از دست رفتن آب پوست می‌شوند.
  • مرطوب کننده‌ای را مصرف کنید که پایه‌ی آن غیر الکلی است.
  • از پاک کننده‌های پوست غیر صابونی و ملایم استفاده کنید. زیرا صابون‌های قوی، چربی‌ها را از سطح پوست جدا و آن را خشک می‌کنند.
  • از صابون‌های آنتی باکتریال استفاده نکنید.
  • در خانه از دستگاه بخور استفاده کنید و آن را به سیستم گرمایشی‌تان اضافه کنید تا در طول زمستان و خشکی، هوای خانه مرطوب بماند.
  • از مالیدن و خاراندن پوست خود بپرهیزید.
  • در زمستان دستکش، کلاه و شال بپوشید.
  • مصرف نوشیدنی‌های الکلی و جایگزین نکردن مایعات از دست رفته به هنگام تعریق، آب بدنتان را کاهش می‌دهد. پس، بهتر است از آنها بپرهیزید.
  • لباس‌های حساسیت زا نپوشید. این لباس‌ها موجب حساسیت و خارش بیشتر پوست می‌شوند. پوست خشک به ویژه، به تماس با مواد تحریک‌کننده بسیار حساس است. این مواد ممکن است خارش و قرمزی را بیشتر کنند.

 

ما نمی‌توانیم نوع پوست خود را تعیین کنیم. اما، می‌توانیم مثل حرفه‌ای‌ها از پوست خشک خود مراقبت کنیم.

و در آخر …

گاهی برای داشتن بدنی سالم‌تر، لازم است شیوه‌ی زندگی خود را تغییر دهیم. در بیشتر اوقات این تغییرات اندک و در مقایسه با نتیجه‌شان کم هزینه‌اند. عمل به توصیه‌های این مقاله هم از این دست است.

می‌توانید با کارهای ساده‌ای مثل استفاده از دستگاه بخور، کرم مرطوب کننده و کرم‌ ضد آفتاب مناسب و پیشنهادهای دیگری که در بالا خواندید، خشکی پوست خود را کاهش دهید.

انواع کک و مک | روش‌های پیشگیری و درمان

کک و مک یکی از بیماری های پوستی است که دلایل مختلفی دارد. ولی شما میتوانید با روشهای مختلف آنها را کاهش داده یا کاملا درمان کنید. به عنوان مثال مالیدن آبلیمو به درمان کک و مک کمک زیادی می کند. برای پیشگیری از کک و مک، باید زیر تابش مستقیم آفتاب نروید و از عینک دودی و کرم ضد آفتاب استاندارد استفاده کنید.

کک و مک چیست؟

حتما این دانه های رنگی را روی صورت دیگران دیده اید، به نظرتان با نمک و زیباست. شاید هم خودتان صورتتان پر از کک ومک است و آرزو می کنید کاش نبودن و یا نگران شان هستید. بعضی می گویند که بیماری پوستی است، بعضی می گویند عامل سرطان و یا حتی به دلیل سوختن توسط آفتاب به وجود می آیند. اما واقعا این کک و مکها چیستند و چگونه به وجود می آیند؟

“کک و مک” زیر ذره بین

کک و مک، دسته های متمرکز رنگدانه های تیره روی پوست هستند که اغلب در افراد با پوست روشن قابل ملاحظه است. کک و مک ها سلول های تولید کننده ی رنگ دانه ی تیره نیستند، بلکه دارای سلول هایی است که بیش از حد رنگدانه تولید می کنند که باعث تغییر رنگ پوست می شود.

صرف نظر از پیشینه ی ژنتیکی، کک و مک، می تواند روی پوست هر فردی ایجاد شود، با این حال تعداد کک و مک، ارثی است. تشکیل کک و مک، به قرار گرفتن در معرض خورشید مرتبط است. قرار گرفتن ر معرض اشعه ی UV-B (فرابنفش-بی) باعث افزایش تولید رنگدانه ها و تیره و واضح تر شدن آنها می شود.

کک مک، بیشتر روی صورت دیده می شوند؛ اما ممکن است در قسمت های بدن در معرض نور خورشید مانند دست ها و پاها نیز ایجاد شوند. تمرکز سنگین رنگدانه ها ممکن است باعث افزایش کک مک و پوشاندن کامل یک قسمت از بدن مانند صورت می شود. کک ومک در نوزادان نادر و در نوجوانان پیش از بلوغ متداول است. کک و مک، بیماری پوستی نیست، اما افراد دارای کک و مک، تمرکز ملانین های محافظ نور کمتر و حساسیت نسبت به اثرات مضر اشعه ی فرابنفش هستند. توصیه می شود که افراد دارای کک و مک، تا حد ممکن از قرارگرفتن در معرض آفتاب اجتناب نموده و از کرم ضد آفتاب استفاده کنند.

انواع این نوع بیماری پوستی

دو نوع اساسی کک مک وجود دارد: ساده و آفتاب سوخته.

کک مک ساده: معمولا برنزه ،گرد و کوچک (تقریبا به اندازه پهنای یک میخ) هستند.

کک و مک آفتاب سوخته: اغلب تیره تر، دارای مرزهای نامشخص و نامنظم هستند و ممکن است از اندازه ی پاک کن ته مداد نیز بزرگتر باشند. کک و مک آفتاب سوخته بالای پشت بدن و شانه ها که بیشتر در معرض آفتاب سوختگی هستند، متداول تر هستند.

از آنجایی که نمی توان ژنتیک را تغییر داد، اکثر روش های جلوگیری، اجتناب از خورشید و محافظت از پوست در برابر آن است:

  • استفاده از کرم ضد آفتاب spf50
  • استفاده از کلاه های لبه دار
  • پوشیدن لباس های محافظ در برابر خورشید، مانند شلوار و آستین بلند
  • اجتناب از ساعات اوج تابش خورشید ۱۰ صبح تا ۴ بعد از ظهر
  • ماندن در سایه و یا منزل

از آنجایی که نمی توان ژنتیک را تغییر داد، اکثر روش های جلوگیری، اجتناب از خورشید و محافظت از پوست در برابر آن است:

  • استفاده از کرم ضد آفتاب spf50
  • استفاده از کلاه های لبه دار
  • پوشیدن لباس های محافظ در برابر خورشید، مانند شلوار و آستین بلند
  • اجتناب از ساعات اوج تابش خورشید ۱۰ صبح تا ۴ بعد از ظهر
  • ماندن در سایه و یا منزل

درمان کک و مک

میکرودرمی

به دکتر پوست مراجعه کنید تا برایتان لایه برداری به وسیله ی میکرودرمی را برنامه ریزی کند. (توجه کنید که این فرایند حتما باید توسط پزشک انجام شود!)

برای درمان این مشکل شما میتوانید از ماسک های لایه بردار استفاده کنید.

همچنین گفته اند آبلیمو خاصیت لایه برداری دارد. پس برای مدتی لیموترش را هم امتحان کنید و روی پوستتان بمالید.

توصیه های عمومی برای سلامت پوست

بدون شک اختصاص دادن زمان کافی در طول شبانه روز به مراقبت از پوست و استفاده از کرم های مناسب می تواند به حفظ سلامت و شادابی پوست کمک نماید. با این حال برای کسانی که وقت و سرمایه کافی برای این نوع از مراقبت ها ندارند و یا معتقد به استفاده از کرم های مخصوص پوستی نمی باشند، توصیه های عمومی مفیدی وجود دارند که می توانند روند طبیعی پیر شدن پوست را کندتر کرده و از مشکلات مختلف پوستی جلوگیری نمایند. در این مقاله به برخی از این توصیه ها اشاره می کنیم.

از پوست خود در برابر نور آفتاب محافظت کنید: شاید مهم ترین عامل پیر شدن پوست، اشعه ماوراء بنفش (UV) موجود در نور آفتاب باشد. این اشعه می تواند باعث تخریب لایه کلاژن پوست، ایجاد چین و چروک، ایجاد لک های قهوه ای رنگ پوستی و البته سرطان پوست گردد. برای این منظور باید با کرم و لوسیون ضدآفتاب با SPF حداقل ۱۵ و یا بیشتر، نقاطی از پوست مانند صورت، گردن و دستها را که معمولا در معرض نور آفتاب هستند، محافظت کرد. قدرت محافظتی ضد آفتاب ها معمولا پس از سه تا چهار ساعت کاهش می یابد. پس اگر مثلا صبح زود ضدآفتاب را به کار برده اید و از منزل خارج شده اید، اگر در هنگام ظهر در معرض نور آفتاب قرار می گیرید، باید ضدآفتاب را دوباره به کار ببرید. توجه داشته باشید که قوی ترین زمان تابش نور آفتاب در طول روز بین ساعت ده صبح تا چهار بعدازظهر است. از این رو تجدید ضدآفتاب در هنگام ظهر اهمیت دوچندان پیدا می کند. در این ساعت ها توصیه می شود که از پیاده روی به خصوص با لباس آستین کوتاه و شلوارک اجتناب کنید و در صورت نیاز از کلاه و لباسهایی با میزان پوشش مناسب استفاده نمایید. اشعه ماوراء بنفش همچنین از صفحه مانیتورها نیز منتشر می شود، به خصوص اگر از استانداردهای لازم برخوردار نباشند. پس بهتر است مطمئن شوید که مانیتور شما کمترین میزان اشعه را منتشر می کند و در غیر این صورت از محافظ های جداگانه که در مقابل صفحه قرار داده می شوند، استفاده نمایید.

سیگار نکشید: سیگار کشیدن باعث پیر شدن پوست، از دست رفتن شادابی آن و افزایش چین و چروک می گردد. سیگار کشیدن باعث تنگ شدن عروق بسیار ریز تغذیه کننده پوست گردیده و باعث کاهش خونرسانی به پوست می گردد. در نتیجه اکسیژن و مواد لازم برای تغذیه و بازسازی پوست کمتر به آن می رسند. از سوی دیگر سیگار کشیدن باعث تخریب پروتئین های کلاژن و الاستین پوست می شود که مانند یک داربست قوام و خاصیت ارتجاعی پوست را حفظ می نمایند. تخریب این لایه از پوست باعث افتادگی و افزایش چین و چروک می گردد. علاوه بر همه این موارد، سیگار کشیدن می تواند خطر ابتلا به سرطان پوست و لبها را نیز افزایش دهد.

با پوست خود با ملایمت رفتار کنید: برای شستشوی روزانه پوست از آب بسیار داغ استفاده نکنید. حمام کردن طولانی، استفاده از آب بسیار داغ و استفاده از صابون ها و شوینده های بسیار قوی باعث برداشته شدن چربی طبیعی پوست و خشکی پوست می گردند. از آب گرم و شوینده های ملایم برای شستشوی پوست استفاده نمایید. اگر پوست شما خشک است، از یک مرطوب کننده مناسب استفاده کنید. برای صبح و پیش از خروج از خانه از یک مرطوب کننده دارای ضدآفتاب استفاده نمایید. صورت و بدن خود را پس از شستشو و استحمام بیش از حد خشک نکنید. اجازه دهید کمی رطوبت روی پوست باقی بماند. حوله برای خشک کردن پوست مناسب تر از دستمال می باشد. افراد مسن اگر نیاز به استحمام روزانه دارند، نباید هر روز بدن خود را لیف بزنند، زیرا چربی پوست آنها بسیار کمتر از زمان جوانی است و این امر باعث خشکی پوست و گاهی ایجاد حالت اگزما می گردد. افراد مسن با پوست خشک می توانند تنها مناطقی را که عرق می کنند برای پرهیز از بوی بد با مواد شوینده شستشو بدهند و باقی بدن را تنها با آب بشویند. آقایان برای اصلاح صورت ترجیحا از ژل های مخصوص پیش از تراشیدن استفاده کنند و موها را در مسیر رویش آنها (و نه در خلاف جهت) بتراشند.

تغذیه سالم را رعایت کنید: رژیم های غنی از سبزیجات، میوه ها و روغن های مفید (مانند روغن زیتون و روغن امگای موجود در ماهی) دارای ویتامین ها و مواد آنتی اکسیدان هستند که می توانند اثر مواد مضر شیمیایی موسوم به رادیکال های آزاد را خنثی کنند و روند طبیعی پیر شدن پوست را کندتر نمایند. با رعایت این رژیم و نوشیدن آب بیشتر می توانید پوستی شاداب تر داشته و نیز خطر ابتلا به سرطان پوست را کاهش دهید.

خواب کافی داشته باشید، ورزش کنید و استرس را کنترل نمایید: کم خوابی یکی از عوامل مهم تخریب پوست چه به صورت کوتاه مدت و چه دراز مدت می باشد. خواب کافی و ورزش، راز شادابی پوست برخی از افراد مسن است. ورزش باعث افزایش خونرسانی به پوست، تعریق پوست و خروج مواد مضر از آن و شادابی پوست می گردد. استرس زیاد باعث ایجاد رادیکال های آزاد، مرگ سلولی و پیری پوست می گردد. با هر راه ممکن استرس خود را مدیریت کنید. ورزش همچنین می تواند به کاهش استرس کمک نماید.

با مواد آرایشی نخوابید و ورزش نکنید: پوست در هنگام شب نیاز به تنفس دارد و مواد آرایشی جلوی این امر را می گیرند. از یک آرایش پاک کن ملایم برای برداشتن آرایش استفاده کنید و سپس پوست را با آب ولرم بشویید. آرایش خود را قبل از ورزش کردن نیز پاک کنید، چون مواد آرایشی جلوی تنفس طبیعی پوست در هنگام ورزش و خروج مواد مضر را از پوست می گیرند و در افراد مستعد ممکن است سبب بروز جوش و آکنه گردند. هفته ای یک بار در حمام از مواد ساینده پوست موسوم به اسکراب (Scrub) استفاده نمایید.